Nationaal park Darién

Tours en tickets voor Nationaal park Darién: welke boeken

Darién is de grote wildernis aan de oostkant van Panama, tegen de Colombiaanse grens, het grootste nationaal park van Midden-Amerika en een van de wildste plekken van het westelijk halfrond: het bos dat elke poging heeft verijdeld om de Pan-Amerikaanse Snelweg te voltooien, die ophoudt bij het stadje Yaviza en honderd kilometer verderop in Colombia weer verdergaat. Laat meteen gezegd zijn dat dit geen bestemming is voor wie vrijblijvend of op eigen houtje reist. De grensstreek wordt al decennia gebruikt door gewapende groepen en drugshandelaren, en de laatste jaren door honderdduizenden migranten die de gevaarlijke oversteek te voet maken, en de meeste regeringen raden reizen naar delen van de provincie af; de Panamese grenspolitie houdt controleposten langs de snelweg en op de rivieren, waar paspoorten worden geregistreerd en reizigers kunnen worden teruggestuurd, en voor toegang tot het park zijn een vergunning van het ministerie van Milieu en een erkende gids nodig.

Wie gaat, vooral vogelaars en natuurliefhebbers, doet dat met een van de zeer weinige gespecialiseerde touroperators in Panama-Stad, die vergunningen, vervoer, gidsen, voedsel en dragers regelen. De gebruikelijke route gaat over de weg naar Yaviza, 280 kilometer en vijf à zes uur vanaf de hoofdstad, dan een uur per gemotoriseerde boomstamkano de Chucunaque af en de Tuira op naar het oude stadje El Real, en vervolgens per pick-up en te voet, twee à drie uur, naar de rangerpost Rancho Frío, aan de voet van de Pirre-bergketen, waar stapelbedden, een keuken en paden zijn, waarvan er één steil omhoogklimt naar een kamp in het nevelwoud op de bergkam. Bezoeken aan Emberá-dorpen aan de Sambú, de Mogué en andere rivieren, per boot bereikbaar vanuit de Pacifische haven La Palma, en aan een privéreservaat bij Punta Patiño, aan de kust buiten het park, zijn makkelijkere en veiligere alternatieven die een goed beeld van de streek geven.

Nationaal park Darién bezoeken: wat u ziet

Het nationaal park werd in 1980 opgericht en beslaat ongeveer 5.790 vierkante kilometer, over bijna de hele lengte van de grens; het werd in 1981 ingeschreven als UNESCO-werelderfgoed en in 1983 uitgeroepen tot biosfeerreservaat, en het grenst aan het park Los Katíos aan Colombiaanse zijde. Het vormt de landbrug tussen de twee Amerikaanse continenten, die hier zo'n drie miljoen jaar geleden met elkaar verbonden raakten, waardoor de dieren van noord en zuid zich konden vermengen, en het omvat een ononderbroken reeks leefgebieden vanaf de kust van de Stille Oceaan, met zandstranden, rotskusten en mangroven, via zoetwatermoerassen en een van de hoogste laaglandregenwouden van Midden-Amerika, met uitstekende bomen van vijftig meter, waaronder de cuipo met zijn opgezwollen grijze stam, tot aan nevelwoud en dwergbos op de geïsoleerde bergketens van Pirre, Sapo, Jungurudó en Darién, waarvan de laatste oprijst tot 1.875 meter bij de Cerro Tacarcuna, het hoogste punt van Oost-Panama. Op deze bergtoppen, afgesneden als eilanden, zijn eigen soorten ontstaan, zoals de pirrezanger, de pirretangare, de pirrekolibrie en de tacarcunaboskwartel, onder de meer dan 450 vogelsoorten die er zijn waargenomen, waartoe ook vier ara's, de bruine hokko en de harpij behoren, de krachtigste roofvogel ter wereld en de nationale vogel van Panama, die op luiaards en apen jaagt en hier in een grotere dichtheid nestelt dan waar ook bekend.

Tot de zoogdieren behoren alle vijf Midden-Amerikaanse katachtigen, waaronder de jaguar, de Midden-Amerikaanse tapir, de grote miereneter, de boshond, de witlippekari in grote kudden, de capibara, en slingerapen, brulapen, kapucijnapen en nachtapen. Zo'n achtduizend mensen van drie inheemse volken wonen in en rond het park: de Emberá en de Wounaan, riviervolken die in de laatste twee eeuwen vanuit de Colombiaanse Chocó hierheen trokken, die wonen in aan de zijkanten open huizen met rieten daken op palen, hun lichaam beschilderen met het zwarte sap van de jaguavrucht en bekendstaan om hun fijne manden en snijwerk van cocobolohout en taguanoot; en de Guna, in enkele dorpen in de heuvels. Darién heeft een lange en overwegend ongelukkige geschiedenis van Europese ambities. Het was door deze bossen dat Vasco Núñez de Balboa in september 1513, geleid door de plaatselijke bevolking, vanaf de Caribische kust marcheerde en vanaf een bergtop in Darién als eerste Europeaan de Stille Oceaan zag; de goudmijnen van Cana, diep in het huidige park, bewerkt door slaven, behoorden in de zeventiende eeuw tot de rijkste van het Spaanse rijk en werden meermaals door piraten geplunderd; en in 1698 zette het koninkrijk Schotland een kwart van zijn nationale kapitaal in op een kolonie aan de Caribische kust van Darién, die binnen twee jaar ten onder ging aan koorts, honger en Spaanse vijandigheid, een ramp die rechtstreeks leidde tot de unie met Engeland. De weg is nooit aangelegd, deels vanwege de kosten en het terrein, deels om veeziekten buiten Noord-Amerika te houden, en deels om het bos en zijn volken te beschermen.

Nationaal park Darién: beste reistijd, seizoenen en openingstijden

Het park kan in principe het hele jaar worden bezocht, maar het praktische seizoen is het droge seizoen, van ongeveer januari tot april, wanneer de sporen naar de rangerposten berijdbaar zijn, de rivieren, al staan ze laag, met wat duwen bevaarbaar zijn, de paden minder modderig zijn en er minder stekende insecten zijn; dit is ook het broedseizoen van de harpij en de beste tijd voor vogels.

De regens, van mei tot december, zijn zwaar, 2.500 tot meer dan 4.000 millimeter per jaar, veranderen de paden in diepe modder en maken de beken gevaarlijk, en weinig touroperators gaan dan. Het is altijd heet en vochtig, 28 tot 33 graden in het laagland, koeler op de bergkammen. Voorzorgsmaatregelen tegen malaria, een gelekoortsvaccinatie, rubberlaarzen, een hangmat of tent met een net, waterzuivering en respect voor de instructies van de gidsen en de grenspolitie zijn allemaal noodzakelijk. Reken op vijf dagen tot een week vanuit Panama-Stad.